{"id":53,"date":"2025-09-30T17:55:19","date_gmt":"2025-09-30T15:55:19","guid":{"rendered":"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/?page_id=53"},"modified":"2025-12-05T16:52:06","modified_gmt":"2025-12-05T15:52:06","slug":"datation-et-developpements-methodologiques","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/datation-et-developpements-methodologiques\/","title":{"rendered":"Datation et d\u00e9veloppements m\u00e9thodologiques"},"content":{"rendered":"<p><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-1 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"max-width:1248px;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-0 fusion_builder_column_2_3 2_3 fusion-flex-column\" style=\"--awb-padding-top:12%;--awb-padding-right:12%;--awb-padding-bottom:12%;--awb-padding-left:12%;--awb-bg-color:var(--awb-color1);--awb-bg-color-hover:var(--awb-color1);--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:66.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:2.88%;--awb-margin-bottom-large:0px;--awb-spacing-left-large:2.304%;--awb-width-medium:66.666666666667%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:2.88%;--awb-spacing-left-medium:2.304%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\" data-scroll-devices=\"small-visibility,medium-visibility,large-visibility\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-title title fusion-title-1 fusion-sep-none fusion-title-text fusion-title-size-two\" style=\"--awb-margin-top-small:10px;--awb-margin-right-small:0px;--awb-margin-bottom-small:10px;--awb-margin-left-small:0px;\"><h2 class=\"fusion-title-heading title-heading-left fusion-responsive-typography-calculated\" style=\"margin:0;--fontSize:46;line-height:var(--awb-typography1-line-height);\"><p style=\"text-align: left;\">Datation et d\u00e9veloppements m\u00e9thodologiques<\/p><\/h2><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-1 fusion_builder_column_1_3 1_3 fusion-flex-column\" style=\"--awb-padding-top:12%;--awb-padding-right:12%;--awb-padding-bottom:12%;--awb-padding-left:12%;--awb-bg-color:var(--awb-color1);--awb-bg-color-hover:var(--awb-color1);--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:33.333333333333%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:5.76%;--awb-margin-bottom-large:0px;--awb-spacing-left-large:4.608%;--awb-width-medium:33.333333333333%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:5.76%;--awb-spacing-left-medium:4.608%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\" data-scroll-devices=\"small-visibility,medium-visibility,large-visibility\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-2 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"max-width:1248px;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-2 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-1\"><p>Notre \u00e9quipe a de nombreux d\u00e9veloppement m\u00e9thodologiques pour d\u00e9chiffrer l\u2019\u00e9volution des paysages volcaniques et plan\u00e9taires. La datation est un aspect important pour la quantification des processus d\u2019\u00e9volution que nous am\u00e9liorons gr\u00e2ce \u00e0 des techniques de g\u00e9ochimie isotopique. Nous d\u00e9veloppons aussi des outils num\u00e9riques d\u2019analyse de donn\u00e9es de t\u00e9l\u00e9d\u00e9tection pour caract\u00e9ris\u00e9 les surfaces plan\u00e9taires.<\/p>\n<p>Les d\u00e9veloppements m\u00e9thodologiques sont abord\u00e9s sur les chantiers suivants\u00a0:<\/p>\n<ul>\n<li>G\u00e9ochronologie\u00a0 K-Ar et 40Ar\/39Ar<\/li>\n<li>Datation\u00a0 K-Ar in situ, appliqu\u00e9e aux futures missions martiennes ou aux \u00e9chantillons terrestres<\/li>\n<li>Mod\u00e8les Num\u00e9riques de Terrains sur volcans terrestres, de Mars, du satellite Europe, ainsi que pour les exoplan\u00e8tes.<\/li>\n<li>Interaction lumi\u00e8re\/mati\u00e8re (spectro-photom\u00e9trie).<\/li>\n<li>Crat\u00e9risation et flux d\u2019impact<\/li>\n<\/ul>\n<\/div><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"align-self: center;margin-left: auto;margin-right: auto;width:100%;\"><div class=\"fusion-separator-border sep-single sep-solid\" style=\"--awb-height:20px;--awb-amount:20px;border-color:var(--awb-color3);border-top-width:2px;\"><\/div><\/div><div class=\"fusion-title title fusion-title-2 fusion-sep-none fusion-title-text fusion-title-size-four\" style=\"--awb-margin-top-small:10px;--awb-margin-right-small:0px;--awb-margin-bottom-small:10px;--awb-margin-left-small:0px;\"><h4 class=\"fusion-title-heading title-heading-left fusion-responsive-typography-calculated\" style=\"margin:0;--fontSize:24;line-height:var(--awb-typography1-line-height);\"><strong>G\u00e9ochronologie <\/strong><em><strong>\u00a0<\/strong><\/em><em><strong>K<\/strong><\/em><em><strong>-Ar<\/strong><\/em><em><strong>\u00a0<\/strong><\/em><strong>et 40Ar\/39Ar<\/strong><\/h4><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-2\"><p>Le d\u00e9veloppement de la g\u00e9ochronologie Argon (techniques K-Ar et Ar\/Ar) est une sp\u00e9cificit\u00e9 de l\u2019\u00e9quipe GGPV reconnue internationalement. Ces techniques nous permettent aujourd'hui de dater des roches et min\u00e9raux volcaniques couvrant l\u2019essentiel de l\u2019histoire de la Terre. Nous poursuivons nos efforts vers les \u00e2ges jeunes par le d\u00e9veloppement d'une nouvelle ligne K-Ar automatis\u00e9e et de son spectrom\u00e8tre \u00e0 faible volume (ligne Pandore).<\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-image-element \" style=\"text-align:center;--awb-caption-title-font-family:var(--h2_typography-font-family);--awb-caption-title-font-weight:var(--h2_typography-font-weight);--awb-caption-title-font-style:var(--h2_typography-font-style);--awb-caption-title-size:var(--h2_typography-font-size);--awb-caption-title-transform:var(--h2_typography-text-transform);--awb-caption-title-line-height:var(--h2_typography-line-height);--awb-caption-title-letter-spacing:var(--h2_typography-letter-spacing);\"><span class=\" fusion-imageframe imageframe-none imageframe-2 hover-type-none\"><img decoding=\"async\" width=\"540\" height=\"360\" title=\"pandore\" src=\"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/09\/pandore.png\" alt class=\"img-responsive wp-image-54\" srcset=\"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/09\/pandore-200x133.png 200w, https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/09\/pandore-400x267.png 400w, https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/09\/pandore.png 540w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 540px\" \/><\/span><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-3\"><p style=\"text-align: center;\">Ligne automatis\u00e9e Pandore pour datation K-Ar Cassignol-Gillot<\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"align-self: center;margin-left: auto;margin-right: auto;width:100%;\"><div class=\"fusion-separator-border sep-single sep-solid\" style=\"--awb-height:20px;--awb-amount:20px;border-color:var(--awb-color3);border-top-width:2px;\"><\/div><\/div><div class=\"fusion-title title fusion-title-3 fusion-sep-none fusion-title-text fusion-title-size-four\" style=\"--awb-margin-top-small:10px;--awb-margin-right-small:0px;--awb-margin-bottom-small:10px;--awb-margin-left-small:0px;\"><h4 class=\"fusion-title-heading title-heading-left fusion-responsive-typography-calculated\" style=\"margin:0;--fontSize:24;line-height:var(--awb-typography1-line-height);\">Datation K-Ar in situ, appliqu\u00e9e aux futures missions martiennes ou aux \u00e9chantillons terrestres<\/h4><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-4\"><p>Nous d\u00e9veloppons \u00e9galement au laboratoire la datation K-Ar in-situ. Lors de l\u2019ablation de l\u2019\u00e9chantillon produite \u00e0 l\u2019aide d\u2019un laser UV-YAG, la mesure du potassium s\u2019effectue par LIBS et celle de l\u2019argon est r\u00e9alis\u00e9e \u00e0 l\u2019aide d\u2019un spectrom\u00e8tre quadupolaire. L'instrument KARMARS (Cattani et al., 2019) a permis de d\u00e9monter la faisabilit\u00e9 de la datation K-Ar in-situ appliqu\u00e9e aux roches martiennes, avec des compositions basaltiques et des \u00e2ges jusqu'\u00e0 400 Ma<\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-image-carousel fusion-image-carousel-auto fusion-image-carousel-1\"><div class=\"awb-carousel awb-swiper awb-swiper-carousel awb-carousel--carousel awb-swiper-dots-position-bottom\" data-layout=\"carousel\" data-autoplay=\"no\" data-autoplayspeed=\"2500\" data-autoplaypause=\"no\" data-columns=\"2.0\" data-columnsmedium=\"1\" data-columnssmall=\"1\" data-itemmargin=\"13\" data-itemwidth=\"180\" data-touchscroll=\"no\" data-freemode=\"no\" data-imagesize=\"auto\" data-scrollitems=\"0\" data-centeredslides=\"no\" data-rotationangle=\"50\" data-depth=\"100\" data-speed=\"500\" data-shadow=\"no\" data-pagination=\"bullets\" style=\"--awb-columns:2.0;--awb-dots-align:center;\"><div class=\"swiper-wrapper awb-image-carousel-wrapper fusion-flex-align-items-center\"><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-none\"><img decoding=\"async\" width=\"333\" height=\"176\" src=\"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/09\/datation-kar-in-situ.png\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/09\/datation-kar-in-situ-200x106.png 200w, https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/09\/datation-kar-in-situ.png 333w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 712px) 594px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-none\"><img decoding=\"async\" width=\"253\" height=\"170\" src=\"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/09\/datation-kar-in-situ-2.png\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/09\/datation-kar-in-situ-2-200x134.png 200w, https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/09\/datation-kar-in-situ-2.png 253w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 712px) 594px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"awb-swiper-button awb-swiper-button-prev\"><i class=\"awb-icon-angle-left\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/div><div class=\"awb-swiper-button awb-swiper-button-next\"><i class=\"awb-icon-angle-right\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"align-self: center;margin-left: auto;margin-right: auto;width:100%;\"><div class=\"fusion-separator-border sep-single sep-solid\" style=\"--awb-height:20px;--awb-amount:20px;border-color:var(--awb-color3);border-top-width:2px;\"><\/div><\/div><div class=\"fusion-title title fusion-title-4 fusion-sep-none fusion-title-text fusion-title-size-four\" style=\"--awb-margin-top-small:10px;--awb-margin-right-small:0px;--awb-margin-bottom-small:10px;--awb-margin-left-small:0px;\"><h4 class=\"fusion-title-heading title-heading-left fusion-responsive-typography-calculated\" style=\"margin:0;--fontSize:24;line-height:var(--awb-typography1-line-height);\">Mod\u00e8les Num\u00e9riques de Terrains sur volcans terrestres, de Mars, du satellite Europe, ainsi que pour les exoplan\u00e8tes<\/h4><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-5\"><p>D\u00e9terminer la topographie avec des mod\u00e8les num\u00e9riques de terrain (MNT) pr\u00e9cis est la cl\u00e9 pour comprendre l\u2019\u00e9volution des paysages. Nous d\u00e9veloppons des m\u00e9thodes pour d\u00e9terminer de fa\u00e7on robuste et la plus pr\u00e9cise possible ces MNT. D\u2019autre part, nous nous int\u00e9ressons \u00e0 la rugosit\u00e9 micro-\u00e9chelle qui comporte aussi des informations cruciales sur les processus de surface (transport \u00e9oliens, transport aqueux, alt\u00e9ration). Nous d\u00e9veloppons la th\u00e9orie multi-fractale pour caract\u00e9riser mais aussi g\u00e9n\u00e9rer des topographie synth\u00e9riques r\u00e9aliste (par exemple pour des exoplan\u00e8tes).<\/p>\n<p><strong>Financement\u00a0:<\/strong> CNES\/CNRS\/INSU Programme National de Plan\u00e9tologie<\/p>\n<p><strong>Personnes impliqu\u00e9es\u00a0:<\/strong> F. Andrieu, F. Schmidt, P. Lahitte<\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-image-element \" style=\"text-align:center;--awb-caption-title-font-family:var(--h2_typography-font-family);--awb-caption-title-font-weight:var(--h2_typography-font-weight);--awb-caption-title-font-style:var(--h2_typography-font-style);--awb-caption-title-size:var(--h2_typography-font-size);--awb-caption-title-transform:var(--h2_typography-text-transform);--awb-caption-title-line-height:var(--h2_typography-line-height);--awb-caption-title-letter-spacing:var(--h2_typography-letter-spacing);\"><span class=\" fusion-imageframe imageframe-none imageframe-3 hover-type-none\"><img decoding=\"async\" width=\"336\" height=\"305\" title=\"exoplanete\" src=\"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/09\/exoplanete.png\" alt class=\"img-responsive wp-image-60\" srcset=\"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/09\/exoplanete-200x182.png 200w, https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/09\/exoplanete.png 336w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 336px\" \/><\/span><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-6\"><p style=\"text-align: center;\"><em>Topographie synth\u00e9tique d\u2019une exoplan\u00e8te, g\u00e9n\u00e9r\u00e9 avec une simulation multi-fractale. La visualisation en ligne en 3D est possible ici\u00a0: <\/em><a href=\"https:\/\/data.ipsl.fr\/exotopo\/\"><u><em>https:\/\/data.ipsl.fr\/exotopo<\/em><\/u><\/a><\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"align-self: center;margin-left: auto;margin-right: auto;width:100%;\"><div class=\"fusion-separator-border sep-single sep-solid\" style=\"--awb-height:20px;--awb-amount:20px;border-color:var(--awb-color3);border-top-width:2px;\"><\/div><\/div><div class=\"fusion-title title fusion-title-5 fusion-sep-none fusion-title-text fusion-title-size-four\" style=\"--awb-margin-top-small:10px;--awb-margin-right-small:0px;--awb-margin-bottom-small:10px;--awb-margin-left-small:0px;\"><h4 class=\"fusion-title-heading title-heading-left fusion-responsive-typography-calculated\" style=\"margin:0;--fontSize:24;line-height:var(--awb-typography1-line-height);\">Interaction lumi\u00e8re\/mati\u00e8re (spectro-photom\u00e9trie)<\/h4><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-7\"><p>Une cl\u00e9 majeure pour comprendre les processus actifs \u00e0 la surface des plan\u00e8tes r\u00e9side dans la d\u00e9termination des caract\u00e9ristiques micro-physique de la surface. Notre \u00e9quipe d\u00e9veloppe des outils innovants pour conna\u00eetre la rugosit\u00e9, la composition, la porosit\u00e9 ou la taille des grains constituant les r\u00e9golithes plan\u00e9taires. Nous utilisons pour cela des techniques de t\u00e9l\u00e9d\u00e9tection multi-angulaire, multi-longueurs d\u2019onde et d\u00e9veloppons des m\u00e9thodes num\u00e9riques d\u2019inversion\/assimilation de donn\u00e9es.<\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-image-element \" style=\"text-align:center;--awb-caption-title-font-family:var(--h2_typography-font-family);--awb-caption-title-font-weight:var(--h2_typography-font-weight);--awb-caption-title-font-style:var(--h2_typography-font-style);--awb-caption-title-size:var(--h2_typography-font-size);--awb-caption-title-transform:var(--h2_typography-text-transform);--awb-caption-title-line-height:var(--h2_typography-line-height);--awb-caption-title-letter-spacing:var(--h2_typography-letter-spacing);\"><span class=\" fusion-imageframe imageframe-none imageframe-4 hover-type-none\"><img decoding=\"async\" width=\"450\" height=\"352\" title=\"interaction lumiere\" src=\"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/09\/interaction-lumiere.png\" alt class=\"img-responsive wp-image-61\" srcset=\"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/09\/interaction-lumiere-200x156.png 200w, https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/09\/interaction-lumiere-400x313.png 400w, https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/09\/interaction-lumiere.png 450w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 450px\" \/><\/span><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-8\"><p><strong>Financement\u00a0:<\/strong> CNES\/ESA\u00a0: OMEGA (CoI F. Schmidt), PFS (CoI, F. Schmidt), ExoMars (GI, F.\u00a0Schmidt)<\/p>\n<p><strong>Personnes impliqu\u00e9es\u00a0:<\/strong> F. Andrieu, F. Schmidt, G. Cruz Mermy<\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"align-self: center;margin-left: auto;margin-right: auto;width:100%;\"><div class=\"fusion-separator-border sep-single sep-solid\" style=\"--awb-height:20px;--awb-amount:20px;border-color:var(--awb-color3);border-top-width:2px;\"><\/div><\/div><div class=\"fusion-title title fusion-title-6 fusion-sep-none fusion-title-text fusion-title-size-four\" style=\"--awb-margin-top-small:10px;--awb-margin-right-small:0px;--awb-margin-bottom-small:10px;--awb-margin-left-small:0px;\"><h4 class=\"fusion-title-heading title-heading-left fusion-responsive-typography-calculated\" style=\"margin:0;--fontSize:24;line-height:var(--awb-typography1-line-height);\">Crat\u00e9risation et flux d\u2019impact<\/h4><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-9\"><p>La quantification du flux d\u2019impact actuel sur Terre est crucial pour calibrer la courbe de crat\u00e9risation des surfaces plan\u00e9taire. Elle conditionne la pr\u00e9cision de la chronologie relative de Mars notamment.<\/p>\n<p>Notre \u00e9quipe d\u00e9veloppe deux projets\u00a0: FRIPON pour la d\u00e9tection de flashs lunaires et ACDC pour la d\u00e9tection et la caract\u00e9risation automatique de crat\u00e8res avec des outils d\u2019Intelligence Artificielle.<\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-image-element \" style=\"text-align:center;--awb-caption-title-font-family:var(--h2_typography-font-family);--awb-caption-title-font-weight:var(--h2_typography-font-weight);--awb-caption-title-font-style:var(--h2_typography-font-style);--awb-caption-title-size:var(--h2_typography-font-size);--awb-caption-title-transform:var(--h2_typography-text-transform);--awb-caption-title-line-height:var(--h2_typography-line-height);--awb-caption-title-letter-spacing:var(--h2_typography-letter-spacing);\"><span class=\" fusion-imageframe imageframe-none imageframe-5 hover-type-none\"><img decoding=\"async\" width=\"307\" height=\"290\" title=\"balide\" src=\"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/09\/balide.png\" alt class=\"img-responsive wp-image-62\" srcset=\"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/09\/balide-200x189.png 200w, https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-content\/uploads\/sites\/4\/2025\/09\/balide.png 307w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 307px\" \/><\/span><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-10\"><p style=\"text-align: center;\"><em>Bolide observ\u00e9 <\/em><em>au dessus<\/em><em> du Jura le 28\/11\/2016 \u00e0 21h14m TU par 7 cam\u00e9ras FRIPON et par la station radio Graves d\u2019Orsay (en bas \u00e0 droite)<\/em><\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-3 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"max-width:1248px;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-3 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"align-self: center;margin-left: auto;margin-right: auto;margin-top:10px;margin-bottom:20px;width:100%;\"><div class=\"fusion-separator-border sep-single sep-solid\" style=\"--awb-height:20px;--awb-amount:20px;border-color:var(--awb-color3);border-top-width:1px;\"><\/div><\/div><div class=\"fusion-title title fusion-title-7 fusion-sep-none fusion-title-text fusion-title-size-two\" style=\"--awb-margin-top-small:10px;--awb-margin-right-small:0px;--awb-margin-bottom-small:10px;--awb-margin-left-small:0px;\"><h2 class=\"fusion-title-heading title-heading-left fusion-responsive-typography-calculated\" style=\"margin:0;--fontSize:46;line-height:var(--awb-typography1-line-height);\">Les projets<\/h2><\/div><div class=\"fusion-blog-shortcode fusion-blog-shortcode-1 fusion-blog-archive fusion-blog-layout-grid-wrapper fusion-blog-no fusion-no-small-visibility fusion-no-medium-visibility fusion-blog-no-images fusion-blog-layout-center\" style=\"--grid_separator_color:var(--awb-custom_color_1);\"><style type=\"text\/css\">.fusion-blog-shortcode-1 .fusion-blog-layout-grid .fusion-post-grid{padding:20px;}.fusion-blog-shortcode-1 .fusion-posts-container{margin-left: -20px !important; margin-right:-20px !important;}<\/style><div class=\"fusion-posts-container fusion-posts-container-no fusion-no-meta-info fusion-blog-layout-grid fusion-blog-layout-grid-3 isotope fusion-blog-equal-heights\" data-pages=\"1\" data-grid-col-space=\"40\" style=\"margin: -20px -20px 0;min-height:500px;\"><article id=\"blog-1-post-96\" class=\"fusion-post-grid post-96 post type-post status-publish format-standard hentry category-datation-developpements category-mars-planetes-primitif category-processus-planetaire category-volcanisme-actif\">\n<div class=\"fusion-post-wrapper\" style=\"background-color:rgba(255,255,255,0);border:1px solid var(--awb-color2);border-bottom-width:3px;\"><div class=\"fusion-post-content-wrapper\" style=\"padding:30px 30px 30px 30px;\"><div class=\"fusion-post-content post-content\"><h5 class=\"blog-shortcode-post-title entry-title\"><a href=\"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/2025\/12\/02\/mars-express-hrsc-omega-et-pfs\/\">Mars Express: HRSC, OMEGA et PFS<\/a><\/h5><\/div><\/div><div class=\"fusion-clearfix\"><\/div><\/div>\n<\/article>\n<article id=\"blog-1-post-99\" class=\"fusion-post-grid post-99 post type-post status-publish format-standard hentry category-datation-developpements category-mars-planetes-primitif category-processus-planetaire category-volcanisme-actif\">\n<div class=\"fusion-post-wrapper\" style=\"background-color:rgba(255,255,255,0);border:1px solid var(--awb-color2);border-bottom-width:3px;\"><div class=\"fusion-post-content-wrapper\" style=\"padding:30px 30px 30px 30px;\"><div class=\"fusion-post-content post-content\"><h5 class=\"blog-shortcode-post-title entry-title\"><a href=\"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/2025\/12\/02\/exomars-tgo-et-rosalind-franklin\/\">ExoMars TGO et Rosalind Franklin<\/a><\/h5><\/div><\/div><div class=\"fusion-clearfix\"><\/div><\/div>\n<\/article>\n<article id=\"blog-1-post-105\" class=\"fusion-post-grid post-105 post type-post status-publish format-standard hentry category-datation-developpements category-processus-planetaire category-volcanisme-actif\">\n<div class=\"fusion-post-wrapper\" style=\"background-color:rgba(255,255,255,0);border:1px solid var(--awb-color2);border-bottom-width:3px;\"><div class=\"fusion-post-content-wrapper\" style=\"padding:30px 30px 30px 30px;\"><div class=\"fusion-post-content post-content\"><h5 class=\"blog-shortcode-post-title entry-title\"><a href=\"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/2025\/12\/02\/mani\/\">M\u00e1ni<\/a><\/h5><\/div><\/div><div class=\"fusion-clearfix\"><\/div><\/div>\n<\/article>\n<article id=\"blog-1-post-107\" class=\"fusion-post-grid post-107 post type-post status-publish format-standard hentry category-datation-developpements category-processus-planetaire category-volcanisme-actif\">\n<div class=\"fusion-post-wrapper\" style=\"background-color:rgba(255,255,255,0);border:1px solid var(--awb-color2);border-bottom-width:3px;\"><div class=\"fusion-post-content-wrapper\" style=\"padding:30px 30px 30px 30px;\"><div class=\"fusion-post-content post-content\"><h5 class=\"blog-shortcode-post-title entry-title\"><a href=\"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/2025\/12\/02\/pdssp\/\">PDSSP<\/a><\/h5><\/div><\/div><div class=\"fusion-clearfix\"><\/div><\/div>\n<\/article>\n<div class=\"fusion-clearfix\"><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-4 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"max-width:1248px;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><\/div><\/div><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-53","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/53","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=53"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/53\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":156,"href":"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/53\/revisions\/156"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/geops.geol.u-psud.fr\/etp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=53"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}